Meslek Hastalığı Nedir, Nasıl Tespit Edilir? (2026)

5510 sayılı Kanun kapsamında meslek hastalığı tanımı, yükümlülük süresi, SGK yetkili meslek hastalığı hastaneleri, en sık rastlanan 5 meslek hastalığı grubu, işverenin 3 iş günü bildirim zorunluluğu ve tazminat hakları rehberi.

İş kazaları aniden meydana gelen ve hemen sonuç doğuran olaylar iken; meslek hastalıkları, çalışanın yaptığı işin niteliğinden veya çalışma ortamındaki zararlı etkenlerden dolayı tekrarlanan bir sebeple zamanla ortaya çıkan bedensel veya ruhsal rahatsızlıklardır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenen meslek hastalıkları, Türkiye'de tanı koyma süreçlerinin karmaşıklığı nedeniyle çoğu zaman gizli kalmakta veya geç fark edilmektedir. İşyerlerinde bu risklerin önlenmesi için işe giriş ve periyodik sağlık raporları ve çalışma ortam gözetimi hayati rol oynar.

5510 Sayılı Kanuna Göre Meslek Hastalığının Şartları

Bir hastalığın hukuken ve tıbben "meslek hastalığı" sayılabilmesi için şu 4 temel unsurun bir arada bulunması şarttır:

1. Sigortalılık Niteliği:Kişinin 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak çalışıyor olması.

2. Yürütülen İşin Sonucu Olması:Rahatsızlığın, çalışanın yaptığı işin niteliğinden veya çalışma ortamındaki fiziksel, kimyasal, biyolojik etkenlerden kaynaklanması (İlliyet bağı).

3. Tekrarlanan Bir Sebeple Oluşması:Hastalığın anlık bir travma değil, belirli bir süre maruziyet sonucu gelişmesi.

4. Yükümlülük Süresi:Çalışanın o işten fiilen ayrıldığı tarih ile hastalığın hekim raporuyla tespit edildiği tarih arasında geçen sürenin, yönetmelikte belirlenen yükümlülük süresini aşmamış olması gerekir. Ancak yükümlülük süresi aşılmış olsa bile gerekli tıbbi ve mesleki kanıtların bulunması hâlinde, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun (SSYSK) onayıyla hastalık meslek hastalığı sayılabilir.

İşyerindeki biyolojik, kimyasal ve ergonomik tehlikelerin kaynağında tespit edilmesi için risk değerlendirmesi rehberi esas alınmalıdır.

Meslek Hastalıklarının 5 Ana Grubu

Çalışma ortamındaki zararlı faktörlere göre meslek hastalıkları mevzuatta 5 ana grupta sınıflandırılır:

Hastalık Grubu	Örnek Meslek Hastalıkları	Riskli Sektörler & Meslekler	Korunma & Önlem
A Grubu: Kimyasal Etkenlerle	Kurşun zehirlenmesi, cıva, solvent maruziyeti	Akü imalatı, boyahaneler, kimya tesisleri	Havalandırma, gaz filtreli maskeler, ortam ölçümü
B Grubu: Mesleki Cilt Hastalıkları	Kontakt dermatit, mesleki egzama	Temizlik, inşaat (çimento), kuaförlük	Kimyasal koruyucu eldivenler, bariyer kremler
C Grubu: Pnömokonyoz ve Solunum	Silikozis, asbestozis, mesleki astım	Madencilik, kot kumlama, dökümhane, inşaat	Tozsuzlaştırma, FFP3 toz maskeleri
D Grubu: Bulaşıcı Meslek Hastalıkları	Hepatit B, tüberküloz, şarbon	Sağlık çalışanları, veterinerler, hayvancılık	Aşılama, dezenfeksiyon, tam izolasyon önlemleri
E Grubu: Fiziksel Etkenlerle	Gürültüye bağlı işitme kaybı, bel fıtığı	Ağır sanayi, havalı kırıcı kullananlar, tekstil	Manşonlu kulaklık, titreşim önleyici ekipmanlar

Meslek Hastalığı Tespiti Nasıl Yapılır? (Adım Adım Süreç)

Meslek hastalığı şüphesi duyan bir çalışanın veya işyeri hekiminin izlemesi gereken resmi süreç şöyledir:

1. Yetkili Sağlık Kuruluşuna Başvuru ve Sevk:Sigortalı, ikamet ettiği yerdeki SGK İl/Merkez Müdürlüğü'ne başvurarak sevk alır veya doğrudan Sağlık Bakanlığı'na bağlı Meslek Hastalıkları Hastaneleri, Üniversite Tıp Fakültesi Hastaneleri ya da Eğitim ve Araştırma Hastaneleri bünyesindeki İş ve Meslek Hastalıkları polikliniğine başvurur.

2. Tıbbi İnceleme ve Sağlık Kurulu Raporu:Yetkili hastane; çalışanın geçmiş maruziyetlerini, işyeri ortam ölçüm raporlarını, akciğer grafilerini ve odyometri (işitme) testlerini inceler.

3. Resmi Tespit ve Maluliyet Kararı:Meslek hastalığının resmî tespiti, SGK tarafından yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarının raporları ve ilgili belgeler değerlendirilerek Kurum Sağlık Kurulu tarafından yapılır. Meslekte kazanma gücü kaybı oranı ise ayrıca belirlenir.

İşverenin 3 İş Günü Bildirim Zorunluluğu ve Cezalar

Mevzuat, meslek hastalığının bildirilmesini amir hükümlere bağlamıştır:

•3 İş Günü Kuralı: İşveren, öğrendiği veya kendisine bildirilen meslek hastalığını üç iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Meslek hastalığı ön tanısı konulan çalışanlar ise yetkili sağlık kuruluşlarına sevk edilir. Tıpkı iş kazası bildirimi usulü gibi elektronik ortamda işlem yapılır.
•İdari Para Cezası: Bildirimi zamanında yapmayan işverenlere 6331 Sayılı İSG Kanunu kapsamında katlamalı idari para cezası kesilir. Güncel tutarlar için 2026 İSG İdari Para Cezaları Tablosu incelenmelidir.
•SGK Rücu Sorumluluğu: Meslek hastalığının meydana gelmesinde işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı davranışı bulunması hâlinde SGK, mevzuatta belirtilen şartlar çerçevesinde yaptığı ödemeleri işverene rücu edebilir. Denetim risklerine karşı ÇSGB Teftiş Kontrol Listesi rehberinden faydalanabilirsiniz.

Meslek Hastalığına Yakalanan Çalışanın Yasal Hakları

Tanısı kesinleşen sigortalıya mevzuat kapsamında şu güvenceler tanınır:

1. Geçici İş Göremezlik Ödeneği:Tedavi süresince çalışamadığı günler için SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği verilir.

2. Sürekli İş Göremezlik Geliri:Meslekte kazanma gücünü en az %10 oranında kaybettiği tespit edilen çalışana sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Ancak kontrol muayeneleri sonucunda bu gelir değiştirilebilir veya kesilebilir.

3. Tazminat Davaları:İşverenin kusuru oranında iş mahkemelerinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Kusur değerlendirmeleri için Yargıtay Emsal Kararı İncelememiz yol göstericidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Meslek hastalığı tespitini kim yapar, hangi hastaneler yetkilidir?

Meslek hastalığının resmî tespiti, SGK tarafından yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarının raporları ve ilgili belgeler değerlendirilerek Kurum Sağlık Kurulu tarafından yapılır. Meslekte kazanma gücü kaybı ise ayrıca belirlenir.

Meslek hastalığı bildirim süresi ne kadardır?

İşveren, öğrendiği veya kendisine bildirilen meslek hastalığını üç iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Meslek hastalığı ön tanısı konulan çalışanlar ise yetkili sağlık kuruluşlarına sevk edilir.

Yükümlülük süresi ne demektir?

Sigortalının meslek hastalığına sebep olan işinden fiilen ayrıldığı tarih ile meslek hastalığının meydana çıktığı tarih arasında geçebilecek en uzun süredir. Yükümlülük süresi aşılmış olsa bile gerekli tıbbi ve mesleki kanıtların bulunması hâlinde, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayıyla hastalık meslek hastalığı sayılabilir.

Meslek hastalığına yakalanan çalışanın hakları nelerdir?

Meslek hastalığı tespit edilen çalışana geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Meslekte kazanma gücünü en az %10 kaybettiği belirlenenlere sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (kontrol muayenelerine göre değişebilir). Ayrıca işverenin kusuru oranında maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.

Meslek Hastalığı Nedir, Nasıl Tespit Edilir? En Sık Görülen 5 Meslek Hastalığı ve Bildirim Süreci (2026)