Risk Değerlendirmesi Nedir, Kaç Yılda Bir Yenilenir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında risk değerlendirmesi nedir, tehlike sınıflarına göre kaç yılda bir yenilenir? Çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerleri için periyodik süreler, erken yenileme gerektiren 7 kritik durum ve risk ekibi rehberi.
İSG Gündem
İşyerlerinde sıfır iş kazası ve meslek hastalığı hedefine ulaşmanın temel taşı Risk Değerlendirmesidir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tüm işverenler için yasal bir zorunluluk olan bu süreç; yalnızca bir evrak prosedürü değil, çalışma hayatını güvenceye alan dinamik bir yönetim aracıdır.
Tehlike Sınıfına Göre Yenileme Süreleri
İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (Madde 12) gereğince periyodik yenileme süreleri:
| Tehlike Sınıfı | Azami Yenileme Süresi | Tipik Sektörler |
|---|---|---|
| Çok Tehlikeli | En geç 2 Yılda Bir | İnşaat, Madencilik, Ağır Sanayi, Tersaneler, Kimya |
| Tehlikeli | En geç 4 Yılda Bir | İmalat, Tekstil, Lojistik, Servis & Bakım |
| Az Tehlikeli | En geç 6 Yılda Bir | Ofisler, Bankalar, Perakende Mağazalar, Okullar |
Risk Değerlendirmesi Nedir?
Risk Değerlendirmesi; işyerinde mevcut olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin çalışanlara, işyerine ve çevreye verebileceği zararların (risklerin) derecelendirilmesi ve gerekli kontrol önlemlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılan sistematik çalışmalar bütünüdür.
Sahada Tehlike ile Risk kavramı sıklıkla karıştırılmaktadır:
- •Tehlike: Çalışma ortamında potansiyel zarar verme kabiliyeti olan durum, ekipman veya madde (Örn: Zeminde korumasız duran elektrik kablosu).
- •Risk: Bu tehlikeden kaynaklanabilecek zarar, yaralanma veya hasarın meydana gelme ihtimali ile şiddetinin bileşkesi (Örn: Çalışanın kabloya temas edip elektrik çarpmasına maruz kalma olasılığı ve doğuracağı sonuç).
Risk Değerlendirmesi Kaç Yılda Bir Yenilenir?
Risk değerlendirmesi statik bir belge değildir; işyerinin yaşayan yapısıyla birlikte güncellenir. Yönetmeliğin 12. maddesine göre işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenmiş olan periyodik yenileme süreleri:
Bu süreler azami (en fazla) sınırlardır. Yönetmelikte belirtilen kritik değişimler meydana geldiğinde sürenin dolması beklenmez.
Süresi Dolmadan Risk Değerlendirmesinin Yenilenmesini Gerektiren Haller
Aşağıdaki durumların ortaya çıkması halinde, işyerinin tehlike sınıfına ve önceki risk değerlendirmesinin tarihine bakılmaksızın çalışma tamamen veya kısmen derhal yenilenir:
- •İşyerinin Taşınması veya Yer Değişimi: Binalarda, üretim sahasında veya eklentilerde değişiklik yapılması.
- •Teknoloji ve Ekipman Değişikliği: Yeni makine, teçhizat veya kimyasal madde kullanımına başlanması ya da üretim teknolojisinin değişmesi.
- •Üretim Yönteminde Revizyon: İş akış şeması veya imalat tekniğinin revize edilmesi.
- •İş Kazası, Meslek Hastalığı veya Ramak Kala Olayı: Çalışma ortamında önceden kestirilemeyen bir riskin veya zafiyetin fiilen ortaya çıkması.
- •Mevzuat ve Sınır Değer Değişiklikleri: Çalışma ortamına ait maruziyet sınır değerlerinde yasal düzenleme yapılması.
- •Ortam Ölçümü ve Sağlık Gözetimi Sonuçları: Periyodik muayeneler veya gürültü, toz, kimyasal ölçüm sonuçlarının sınır aşımlarını göstermesi.
- •Dış Kaynaklı Yeni Tehlikeler: Deprem, salgın hastalık, yangın veya komşu işletmeden kaynaklanan yeni tehlikelerin ortaya çıkması.
Risk Değerlendirmesi Ekibi Kimlerden Oluşur?
Risk değerlendirmesi yalnızca iş güvenliği uzmanının hazırlayıp teslim ettiği bir evrak değildir. Yönetmeliğin 6. maddesi gereğince yasal geçerliliği olan bir risk analizi ekip çalışmasıyla yapılır:
Yasal Geçerlilik Notu: Hazırlanan risk değerlendirme raporunun her sayfasının paraflanması ve son sayfasının ekip üyeleri tarafından isim, unvan ve tarih belirtilerek şahsen imzalanması zorunludur.
Risk Kontrol Tedbirlerinde Öncelik Sıralaması (Kontrol Hiyerarşisi)
Belirlenen risklerin bertaraf edilmesinde uygulanacak mevzuatsal sıralama:
Risk Değerlendirmesi Yaptırmamanın ve Yenilememenin Cezası Nedir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 26. maddesi gereğince:
- •Risk değerlendirmesi yapmayan veya yaptırmayan işverene doğrudan idari para cezası uygulanır.
- •Aykırılığın devam ettiği takip eden her ay için bu ceza katlanarak artar.
- •Özellikle maden, metal ve inşaat gibi çok tehlikeli sektörlerde risk değerlendirmesi bulunmaması veya hayati risklerin kontrol edilmemesi durumunda işyerinde işin durdurulması yaptırımı uygulanır.
İSG ekibinizle veya iş güvenliği gruplarında paylaşın:
