Çalışan Temsilcisi Nedir? Kaç Kişi Seçilir, Görev ve Hakları

Çalışan temsilcisi, iş sağlığı ve güvenliği konularında çalışanları işverene karşı temsil eden çalışandır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 20. maddesine göre iki ve daha fazla çalışanı olan her işyerinde görevlendirilir: 2-50 çalışanı olan işyerinde 1, 2001 ve üzeri çalışanı olan işyerinde 6 temsilci bulunur. Temsilci çalışanlar arasında seçimle, seçim yapılamazsa işveren tarafından atamayla belirlenir.

6331 sayılı Kanunun 3. maddesindeki tanıma göre çalışan temsilcisi; iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme, tedbir alınmasını isteme, tekliflerde bulunma ve benzeri konularda çalışanları temsil etmeye yetkili çalışandır.

Çalışan temsilcisi, acil durum ekiplerindeki destek elemanıyla karıştırılmamalıdır. Destek elemanı, asli görevinin yanında önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım gibi konularda özel olarak görevlendirilen çalışandır. Destek elemanlarının sayısı için acil durum ekipleri yazımıza bakabilirsiniz.

6331 sayılı Kanunun 20. maddesine göre işveren aşağıdaki sayılarda çalışan temsilcisi görevlendirir:

Sayı tehlike sınıfına göre değişmez; yalnızca çalışan sayısına bağlıdır. Tek çalışanı olan işyerleri bu tablonun kapsamında değildir.

• •Seçim esastır: Temsilci çalışanlar arasında yapılacak seçimle belirlenir. Seçimle belirlenemediği durumda işveren atama yapar.
• •Dengeli dağılım: İşveren, işyerinin değişik bölümlerindeki riskleri ve çalışan sayılarını göz önünde bulundurarak temsilcilerin dengeli dağılmasına özen gösterir. Örneğin üretim, depo ve ofis bölümleri olan bir işyerinde temsilcilerin hepsinin aynı bölümden olması uygun değildir.
• •Baş temsilci: Birden fazla temsilci varsa baş temsilci, temsilciler arasında yapılacak seçimle belirlenir.
• •Sendika: İşyerinde yetkili sendika varsa işyeri sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak da görev yapar.

Kanun seçimin nasıl yapılacağına dair ayrıntılı bir usul öngörmez. Uygulamada seçim ve görevlendirmenin bir tutanakla kayda geçirilmesi, temsilcinin kim olduğunun çalışanlara duyurulması ve değişikliklerde güncellenmesi ispat açısından önemlidir.

6331 sayılı Kanunun 18 ve 20. maddelerine göre:

• •Öneri ve tedbir isteme: Tehlike kaynağının yok edilmesi veya riskin azaltılması için işverene öneride bulunma ve gerekli tedbirlerin alınmasını isteme hakkına sahiptir (md. 20/3).
• •Önceden görüş: İşveren aşağıdaki konularda destek elemanları ile çalışan temsilcilerinin önceden görüşünü alır (md. 18/2):
• • - İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer personelin görevlendirilmesi veya dışarıdan hizmet alınması; ilk yardım, yangınla mücadele ve tahliye için kişilerin görevlendirilmesi,
• • - Risk değerlendirmesi yapılarak alınacak tedbirlerin ve kullanılacak koruyucu donanımın belirlenmesi,
• • - Risklerin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin yürütülmesi,
• • - Çalışanların bilgilendirilmesi,
• • - Çalışanlara verilecek eğitimin planlanması.
• •Bildirimlerin muhatabı: Çalışanlar ciddi ve yakın bir tehlike veya koruma tedbirlerinde eksiklik gördüklerinde bunu işverene veya çalışan temsilcisine derhal bildirir; teftişte tespit edilen eksikliklerin giderilmesinde işveren ve çalışan temsilcisiyle iş birliği yapar (md. 19).

Elli ve daha fazla çalışanı olan ve altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde kurulan İSG kurulunun üyelerinden biri çalışan temsilcisidir; birden fazla temsilci varsa baş temsilci kurula katılır (İSG Kurulları Yönetmeliği md. 6). Kurulun görev ve toplantı düzeni için İSG kurulu yazımıza bakabilirsiniz.

• •Hakları kısıtlanamaz: Görevlerini yürütmeleri nedeniyle çalışan temsilcileri ve destek elemanlarının hakları kısıtlanamaz (md. 20/4).
• •İmkân sağlanır: İşveren, temsilcinin görevini yerine getirebilmesi için gerekli imkânları sağlar (md. 20/4).
• •Yetkili makama başvuru: Önlemlerin yetersiz olduğu durumlarda veya teftiş sırasında yetkili makama başvurduğu için çalışanların ve çalışan temsilcilerinin hakları kısıtlanamaz (md. 18/3).
• •Kurulda: Kurul üyeleri görevleri nedeniyle hakları kısıtlanamaz ve kötü davranışa maruz bırakılamaz (İSG Kurulları Yönetmeliği md. 8/2).

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesine göre destek elemanlarına ve çalışan temsilcilerine, görevlendirilecekleri konularla ilgili eğitim verilir. Bu eğitim, her çalışana verilen temel İSG eğitiminden ayrıdır ve onun yerine geçmez. Yönetmelik bu eğitim için ayrı bir süre belirlemez.

Çalışan temsilcisi görevlendirmemek veya temsilcinin haklarını kısıtlamak 6331 sayılı Kanunun 26. maddesine göre idari para cezası gerektirir. Güncel tutarlar için 2026 İSG idari para cezaları tablosuna bakabilirsiniz.

İşyerinizdeki görevlendirme için iş güvenliği uzmanınıza danışmanız önerilir.

6331 sayılı Kanuna göre çalışan temsilcisi, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme, tedbir alınmasını isteme, tekliflerde bulunma ve benzeri konularda çalışanları temsil etmeye yetkili çalışandır.

2-50 çalışanı olan işyerlerinde 1, 51-100 arasında 2, 101-500 arasında 3, 501-1000 arasında 4, 1001-2000 arasında 5, 2001 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde 6 çalışan temsilcisi görevlendirilir (6331 md. 20).

Esas olan çalışanlar arasında yapılacak seçimdir. Seçimle belirlenemediği durumda işveren atama yapar. İşveren, işyerinin değişik bölümlerindeki riskleri ve çalışan sayılarını dikkate alarak dengeli dağılıma özen gösterir. Yetkili sendika varsa işyeri sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak da görev yapar.

Çalışan temsilcisi tehlikenin yok edilmesi veya riskin azaltılması için işverene öneride bulunabilir ve tedbir alınmasını isteyebilir. Görevi nedeniyle hakları kısıtlanamaz; işveren görevini yapabilmesi için gerekli imkânları sağlar. Önlemlerin yetersizliği konusunda yetkili makama başvurması nedeniyle de hakları kısıtlanamaz.

Evet. Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesine göre destek elemanlarına ve çalışan temsilcilerine görevlendirilecekleri konularla ilgili eğitim verilir. Bu eğitim, tüm çalışanlara verilen temel eğitimden ayrıdır.