İşin Durdurulması Sebepleri ve Mühürleme Süreci

İş müfettişi hayati tehlike tespit ederse veya belirli çok tehlikeli işlerde risk değerlendirmesi yoksa iş durdurulur. Sebepler, süreler, itiraz yolu, işçi ücretleri ve izinsiz çalışmanın cezası.

İş müfettişi bir işyerinde çalışanlar için hayati tehlike tespit ederse ya da madencilik, metal, yapı işleri gibi çok tehlikeli işlerde risk değerlendirmesi yapılmamışsa iş durdurulur. Kararı, üç iş müfettişinden oluşan heyet tespitten itibaren iki gün içinde verir; mülki idare amiri kararı kolluk kuvvetleri eliyle 24 saat içinde uygular. Durdurma süresince işveren çalışanların ücretini ödemeye devam eder.

İşin durdurulmasının dayanağı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 25. maddesi ve 30.03.2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelik'tir. Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.

İşin Durdurulması Hangi Durumlarda Uygulanır?

Kanun ve yönetmelik, işin durdurulmasını aşağıdaki durumlarla sınırlar:

1. Hayati tehlike:İşyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir durum tespit edilmesi. Durdurma, tehlikenin niteliği ve etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate alınarak işyerinin bir bölümünde veya tamamında uygulanır ve tehlike giderilinceye kadar sürer.

2. Risk değerlendirmesinin yapılmamış olması:Çok tehlikeli sınıfta yer alan madencilik, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılmamış olması.

3. Üretim zorlaması:2016'daki yönetmelik değişikliğiyle eklenen bu sebep, çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ihale ile alınan işleri kapsar. Teknolojik gelişme, iş gücü kapasitesinin artırılması gibi unsurlar sağlanmadan, üretim planlarına ve iş programlarına aykırı hareket edilerek hayati tehlike oluşturacak şekilde çalışılması da durdurma sebebidir.

İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmemek gibi diğer aykırılıklar kanunda ayrı bir durdurma sebebi olarak sayılmaz; bunların yaptırımı idari para cezasıdır.

Şantiyelerde Hayati Tehlike Sayılabilecek Durumlar

Kanun hayati tehlikeyi tek tek saymaz; tespiti denetimi yapan müfettiş yapar. Yapı işlerinde örnek olarak şu durumlar hayati tehlike olarak değerlendirilebilir:

•Uygunsuz iskeleler: Ankrajı eksik, korkuluğu veya topuk levhası olmayan, TS EN 12810 ve TS EN 12811 standartlarına uymayan cephe iskeleleri. Ayrıntılar için yüksekte çalışma ve iskele güvenliği rehberine bakabilirsiniz.
•Korunmasız boşluklar: Asansör boşlukları, döşeme kenarları, şaftlar ve merdiven boşluklarında korkuluk veya sağlam kapak bulunmaması.
•Toplu koruma yerine yalnızca KKD: Kenar koruma sistemi kurulmadan yalnızca emniyet kemeriyle çalıştırma ya da uygun olmayan kişisel koruyucu donanım verilmesi.
•Kazı güvenliği: Derin kazılarda iksa sistemi veya uygun şev olmaması nedeniyle göçük tehlikesi.

İşin Durdurulması Süreci Adım Adım

Aşama	Süre	Ne olur?
Müfettiş tespiti	Denetim sırasında	Müfettiş hayati tehlikeyi tespit eder ve raporlar.
Acil durdurma	Hemen	Acil müdahale gerekiyorsa tespiti yapan müfettiş, heyet karar verene kadar işi durdurur; bu karar mülki idare amirince aynı gün uygulanır.
Heyet kararı	Tespitten itibaren 2 gün	Üç müfettişten oluşan heyet raporu inceler, gerekirse işyerinde inceleme yapar ve kararını verir.
Uygulama (mühürleme)	24 saat	Mülki idare amiri kararı kolluk kuvvetleri eliyle yerine getirir.
İtiraz	Yerine getirilmeden itibaren 6 iş günü	İşveren yetkili iş mahkemesine itiraz eder; itiraz uygulamayı durdurmaz.
Mahkeme kararı	6 iş günü	Mahkeme itirazı öncelikle görüşür ve karara bağlar.

Durdurma Süresince Çalışanların Ücreti

İşveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle ya da ücretlerinde düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına uygun başka bir iş vermekle yükümlüdür (6331 md. 25/6). Ücret ödenmezse işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesinin II-e bendi uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Durdurulan İşte Çalışmanın ve Mühür Bozmanın Cezası

•İzinsiz çalışma: Durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekiline üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir (6331 md. 25/8). 2015'ten önce bu fiilin yaptırımı idari para cezasıydı.
•Mühür bozma: Mührü kaldıran veya mührün konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, Türk Ceza Kanunu'nun 203. maddesine göre altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Mühre dokunmadan faaliyete devam etmek de konuluş amacına aykırı hareket sayılabilir.

İşe Yeniden Nasıl Başlanır?

1. Mühürlerin geçici sökülmesi:Durdurmaya sebep olan eksikliklerin giderilmesi için çalışma yapılması gerekiyorsa işveren, mühürlerin geçici olarak sökülmesini dilekçeyle ilgili il müdürlüğünden talep eder. Talebi heyet değerlendirir.

2. Durdurma kararının kaldırılması:Eksiklikler giderildikten sonra işveren kararın kaldırılmasını talep eder. Talep heyet tarafından incelenir; tehlikenin ortadan kalktığı anlaşılırsa karar kaldırılır.

3. İş mahkemesine itiraz:Karara katılmayan işveren, kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir.

Denetime hazırlık için ÇSGB teftişlerinde istenen belgeler listesine, durdurma dışındaki yaptırımlar için 2026 İSG idari para cezaları tablosuna bakabilirsiniz. Somut bir durdurma kararında süreleri kaçırmamak için iş hukuku alanında çalışan bir avukattan destek alınması önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşin durdurulması kararına kaç gün içinde nereye itiraz edilir?

İşveren, kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz, kararın uygulanmasını durdurmaz. Mahkeme itirazı öncelikle görüşür ve altı iş günü içinde karara bağlar.

Müfettiş tek başına işi durdurabilir mi?

Kural olarak durdurma kararını üç iş müfettişinden oluşan heyet verir. Ancak tespit edilen durum acil müdahale gerektiriyorsa, tespiti yapan müfettiş heyet karar verene kadar geçerli olmak üzere işi durdurur ve bu karar mülki idare amirince aynı gün uygulanır. Bu yetki belirli sektörlerle sınırlı değildir.

İşin durdurulduğu sürede çalışanların ücretleri ödenir mi?

Evet. 6331 sayılı Kanun'un 25. maddesine göre işveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemek veya ücretlerinde düşüklük olmadan meslek ve durumlarına uygun başka bir iş vermekle yükümlüdür.

Durdurulan işyerinde çalışmaya devam edilirse ne olur?

Durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekiline 6331 sayılı Kanun'un 25. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir. Mührü kaldırmak veya mührün konuluş amacına aykırı hareket etmek ayrıca Türk Ceza Kanunu'nun 203. maddesindeki mühür bozma suçunu oluşturabilir.

İş güvenliği uzmanı çalıştırmamak işin durdurulma sebebi midir?

Kanunda ayrı bir durdurma sebebi olarak sayılmaz; bu yükümlülüğe aykırılığın yaptırımı idari para cezasıdır. İşin durdurulması için hayati tehlike, belirli çok tehlikeli işlerde risk değerlendirmesinin yapılmamış olması veya ihale işlerinde üretim zorlaması gibi kanun ve yönetmelikte sayılan bir sebep bulunmalıdır.

İSG Denetiminde İşin Durdurulması: Hangi Durumlarda Karar Verilir?