İş Kazası Nedir? Hangi Olaylar İş Kazası Sayılır?

İş kazası, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebep olan ya da vücut bütünlüğünü ruhen veya bedenen engelli hâle getiren olaydır. Sosyal güvenlik hakları bakımından hangi olayın iş kazası sayılacağını ise 5510 sayılı Kanunun 13. maddesi beş durum hâlinde sayar. Bu durumlardan birinde meydana gelen kaza, işyeri dışında olsa bile iş kazası sayılabilir.

5510 sayılı Kanunun 13. maddesine göre aşağıdaki durumlarda meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay iş kazasıdır:

Tablodaki örnekler açıklama amaçlıdır. Bir olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı konusunda tereddüt varsa SGK, gerektiğinde müfettişleri aracılığıyla soruşturma yaparak karar verir (5510 md. 13).

İş kazası ani ve tek bir olayla ortaya çıkar. Meslek hastalığı ise işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden zamanla gelişen hastalıktır (5510 md. 14). Örneğin tek bir patlama sesiyle kulak zarının yırtılması iş kazası, yıllarca gürültülü ortamda çalışmaya bağlı işitme kaybı meslek hastalığıdır. Ayrıntılar için meslek hastalığı rehberimize bakabilirsiniz.

5510 sayılı Kanunun 16. maddesine göre iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından şu haklar sağlanır:

• •Geçici iş göremezlik ödeneği: Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulundan istirahat raporu alınması şartıyla, iş göremezlik süresince her gün için ödenir (5510 md. 18). Hastalık hâlinden farklı olarak, iş kazasında ödenek için önceden belirli gün sayısında prim bildirilmiş olması şartı aranmaz.
• •Sürekli iş göremezlik geliri: Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azaldığı tespit edilen sigortalıya gelir bağlanır.
• •Ölüm hâlinde: Hak sahiplerine gelir bağlanır ve cenaze ödeneği verilir.

Zararın SGK ödemeleriyle karşılanmayan kısmı için işverenin kusuru oranında tazminat talep edilebilir. Kişisel durumunuz için bir avukata veya SGK'ya danışmanız önerilir.

• •Geç bildirim: İş kazası süresinde SGK'ya bildirilmezse, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir (5510 md. 21).
• •Rücu: Kaza, işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK yaptığı ödemeleri kanundaki sınırlar içinde işverene ödettirir (5510 md. 21).
• •İdari para cezası: İş kazasını 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmemenin 2026 temel cezası 44.443 TL'dir; kayıt ve inceleme yükümlülüğünü yerine getirmemenin temel cezası her yükümlülük için 33.326 TL'dir. Tutarlar çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre artar; tamamı 2026 İSG idari para cezaları tablomuzda.

6331 sayılı Kanuna göre iş kazası, işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebep olan veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olaydır. Hangi durumlarda iş kazası sayılacağı 5510 sayılı Kanunun 13. maddesinde beş bent hâlinde sayılmıştır.

Evet. 5510 sayılı Kanunun 13/e maddesine göre sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen kaza iş kazasıdır.

5510 sayılı Kanunun 13. maddesinde kendi aracıyla veya toplu taşımayla işe gidiş geliş ayrıca sayılmamıştır; kanundaki taşıt hükmü işverence sağlanan taşıtla ilgilidir. Ancak olay, örneğin görevli olarak işyeri dışına gönderilme gibi başka bir bende giriyorsa iş kazası sayılabilir. Tereddüt hâlinde SGK soruşturma yaparak karar verir.

Bir işverene bağlı çalışan sigortalının görevli olarak işyeri dışına gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda meydana gelen kaza da iş kazası sayılır (5510 md. 13/c).

İşveren kazayı yetkili kolluk kuvvetine derhal, SGK'ya ise en geç kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirir.

Kaynaklar: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği.