MYK Belgesi Zorunlu mu? Tehlikeli İşlerde Mesleki Eğitim Belgesi

Türkiye'de iki ayrı belge zorunluluğu vardır. Birincisi: Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmeliğin Ek-1 çizelgesindeki 109 işte çalışacakların işe alınmadan önce mesleki eğitim belgesi olması zorunludur. İkincisi: Bakanlık tebliğleriyle belirlenen mesleklerde, 5544 sayılı Kanuna göre MYK mesleki yeterlilik belgesi aranır; bu mesleklerde ilgili alandan ustalık belgesi veya meslekî ve teknik eğitim diploması olanlar için MYK belgesi şartı aranmaz. Belgesiz çalıştırmanın idari para cezası her çalışan için ayrı uygulanır.

ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünün 19 Aralık 2024 tarihli duyurusuna göre Ek-1'deki bir iş aynı zamanda MYK belge zorunluluğu getirilen meslekler arasındaysa, MYK mevzuatında geçerli sayılan belge aranır; MYK zorunluluğu olmayan Ek-1 işlerinde ise yönetmelikteki mesleki eğitim belgelerinden biri yeterlidir.

6331 sayılı Kanunun 17. maddesinin üçüncü fıkrasına göre mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz. Bu işler yönetmeliğin Ek-1 çizelgesinde 109 madde halinde sayılır ve şu gruplara ayrılır:

• •arama ve sondaj işleri,
• •metalurji sanayii,
• •taş ve toprak sanayii,
• •metal ve metalden mamul eşya sanayii,
• •ağaç ve ağaçtan mamul eşya sanayii,
• •yapı işleri,
• •kimya sanayii,
• •iplik, dokuma ve giyim sanayii,
• •kâğıt ve selüloz sanayii,
• •gıda ve tütün sanayii,
• •enerji üretimi, nakli ve dağıtımı,
• •nakliye benzeri işler,
• •tarım ve hayvancılık,
• •ardiye ve antrepoculuk,
• •haberleşme ve çeşitli işler.

Önemli ayrım: İşyeri tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta olsa bile, çalışanın yaptığı iş Ek-1'de sayılmıyorsa İSG Kanununun 17. maddesi kapsamında mesleki eğitim zorunluluğu aranmaz (yönetmelik md. 5/2). Örneğin bir inşaat şirketinde muhasebe işi yapan çalışan için bu belge gerekmez. İşyerinizin tehlike sınıfını NACE koduyla öğrenme yazımızda anlattık.

Yönetmeliğin 6. maddesine göre Ek-1'deki işlerde fiilen çalıştırılacakların yaptığı işe uygun şu belgelerden birine sahip olması gerekir:

• •3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre verilen diploma, bitirme belgesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık veya usta öğreticilik belgesi,
• •Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğine göre mesleki eğitim kursları veya eşit süreli işbaşı eğitim programları sonunda alınan belgeler,
• •Millî Eğitim Bakanlığı veya yetkilendirdiği kurumlarca verilen operatör belgesi ve sürücü belgesi,
• •patlayıcı madde ateşleyici yeterlilik belgesi,
• •kanunla yetkilendirilmiş kamu kurumlarının eğitimleri sonunda verilen belgeler,
• •MEB onayıyla meslek kuruluşları, vakıf ve dernekler, işçi ve işveren kuruluşları, eğitim şirketleri veya işverenin düzenlediği eğitimler sonunda verilen belgeler,
• •MEB tarafından denkliği sağlanan uluslararası belgeler,
• •MYK mesleki yeterlilik belgeleri.

1 Mayıs 2017'den önce bu işlerde çalışmaya başlamış olanlar, MEB ile yetkili kuruluşlar arasındaki protokollerle verilen en az 32 saatlik eğitim modüllerini tamamlayıp belgelendirilirse mesleki eğitim almış sayılır (md. 6/2). 2009 tarihli eski tebliğe göre alınmış mesleki eğitim belgeleri de geçerlidir (geçici md. 1).

Forklift gibi iş makinelerinde operatörlük belgesi ve MYK şartı için forklift ehliyeti yazımıza bakabilirsiniz.

5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanununun ek 1. maddesine göre tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup Mesleki Yeterlilik Kurumunca standardı yayımlanan ve Bakanlıkça çıkarılan tebliğlerde belirtilen mesleklerde, tebliğin yayımından 12 ay sonra mesleki yeterlilik belgesi olmayan kişiler çalıştırılamaz.

Meslek listesi tek bir yerde sabit değildir; Bakanlık yeni tebliğler yayımladıkça genişler. Bu nedenle bir mesleğin listede olup olmadığı, yürürlükteki "Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ"lerden kontrol edilmelidir.

Kimlerden MYK belgesi istenmez? Kanun iki istisna sayar:

• •3308 sayılı Kanuna göre ustalık belgesi almış olanlar,
• •MEB'e bağlı meslekî ve teknik eğitim okullarından veya üniversitelerin meslekî ve teknik eğitim veren okul ve bölümlerinden mezun olanlar,

ancak yalnızca diplomalarında veya ustalık belgelerinde yazan bölüm, alan ve dalda çalıştırıldıkları sürece. Askerlik hizmetindeki erbaş ve erler için de bu şart aranmaz.

• •Denetim: Mesleki eğitim belgesinin bulunup bulunmadığını iş müfettişleri denetler (yönetmelik md. 7/1). MYK belgesi zorunluluğunun denetimi de iş müfettişlerince yapılır (5544 ek md. 1/4).
• •Özlük dosyası: İşveren, çalışanların mesleki eğitim belgelerinin bir örneğini özlük dosyasında saklar ve istendiğinde yetkililere gösterir (md. 7/2). Teftişte istenen diğer belgeler için İSG teftişinde istenen belgeler yazımıza bakabilirsiniz.
• •MYK cezası: 5544 sayılı Kanunun ek 1. maddesine aykırı davranan işverene Çalışma ve İş Kurumu il müdürü tarafından her bir çalışan için idari para cezası verilir; Mesleki Yeterlilik Kurumuna göre bu ceza 2026 yılı için belgesiz çalıştırılan her bir çalışan başına 8.980 TL'dir ve tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir.
• •İSG Kanunu cezası: 6331 sayılı Kanunun 17. maddesindeki eğitim yükümlülüklerine aykırılık, 26/1-ğ maddesine göre her aykırılık için çalışan başına cezalandırılır. Güncel tutar için 2026 İSG idari para cezaları tablosuna bakabilirsiniz.

Mesleki eğitim belgesi, işe başlarken verilmesi gereken temel İSG eğitiminin yerini tutmaz; iki yükümlülük birlikte uygulanır.

5544 sayılı Kanunun ek 1. maddesine göre tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup Bakanlık tebliğleriyle belirlenen mesleklerde, tebliğin yayımından 12 ay sonra MYK belgesi olmayanlar çalıştırılamaz. Liste yeni tebliğlerle genişlediği için yürürlükteki tebliğlerden kontrol edilmelidir.

Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmeliğin Ek-1 çizelgesindeki 109 işte çalışacaklar için zorunludur. İşyeri tehlikeli sınıfta olsa bile çalışanın yaptığı iş Ek-1'de yoksa bu belge aranmaz.

Hayır. 3308 sayılı Kanuna göre ustalık belgesi alanlar ile meslekî ve teknik eğitim okul ve bölümlerinden mezun olanlar, belgelerinde veya diplomalarında yazan bölüm, alan ve dalda çalıştırıldıkları sürece MYK belgesi şartından muaftır.

MYK belgesi zorunluluğuna aykırılıkta 5544 sayılı Kanuna göre belgesiz çalıştırılan her bir çalışan için idari para cezası verilir; Mesleki Yeterlilik Kurumuna göre 2026 tutarı çalışan başına 8.980 TL'dir. 6331 sayılı Kanunun 17. maddesindeki eğitim yükümlülüğüne aykırılık ise 26/1-ğ maddesine göre her aykırılık için çalışan başına cezalandırılır.

Evet. 2009 tarihli Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalıştırılacak İşçilerin Mesleki Eğitimlerine Dair Tebliğe göre alınan belgeler geçerlidir. 1 Mayıs 2017'den önce çalışmaya başlayanlar da en az 32 saatlik eğitim modülünü tamamlayıp belgelendirilirse mesleki eğitim almış sayılır.