Güvenlik Bilgi Formu (GBF) Nedir? 16 Başlık ve İşverenin Yükümlülükleri

Güvenlik bilgi formu (GBF; İngilizcede SDS veya eski adıyla MSDS), tehlikeli bir kimyasalın zararlarını, güvenli kullanımını, depolanmasını, ilk yardım ve yangınla mücadele önlemlerini anlatan 16 başlıklı belgedir. Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmeliğe (KKDİK) göre tedarikçi, zararlı olarak sınıflandırılan madde ve karışımlar için bu formu alıcıya Türkçe ve ücretsiz verir; form belgelendirilmiş kimyasal değerlendirme uzmanı tarafından hazırlanır. İşveren ise bu formu işyerindeki risk değerlendirmesinde ve çalışanların eğitiminde kullanmakla yükümlüdür.

KKDİK Yönetmeliğinin 27. maddesine göre tedarikçi şu durumlarda güvenlik bilgi formunu alıcıya temin etmek zorundadır:

• •madde veya karışım, sınıflandırma ve etiketleme mevzuatına göre zararlı olarak sınıflandırılıyorsa,
• •madde kalıcı, biyobirikimli ve toksik (PBT) ya da çok kalıcı ve çok biyobirikimli (vPvB) ise,
• •madde, yönetmelikte belirtilen aday listeye başka nedenlerle dahil edilmişse.

Zararlı olarak sınıflandırılmayan bir karışım için de belirli eşiklerin üzerinde zararlı madde içeriyorsa, kanserojen veya üremeye toksik gibi özel bir madde barındırıyorsa ya da mesleki maruz kalma sınır değeri olan bir madde içeriyorsa, tedarikçi istek üzerine formu vermek zorundadır.

Halka satılan ürünlerde kullanıcıya gerekli güvenlik bilgileri başka yolla yeterince sağlanmışsa, alt kullanıcı veya dağıtıcı talep etmedikçe form verilmesi gerekmez.

Form tarihli olmalı ve şu başlıkları içermelidir (KKDİK md. 27/6):

Başlıklar yönetmelikten alınmıştır; sağdaki sütundaki açıklamalar, başlığın işyerindeki kullanımını özetleyen yorumdur. Form ayrıca ürünün sınıflandırma ve etiketleme mevzuatına göre sınıflandırmasını içerir (md. 27/11).

• •Hazırlayan: KKDİK md. 27/1'e göre form, Ek-2'ye uygun olarak ve Ek-18'e göre belgelendirilmiş kimyasal değerlendirme uzmanı tarafından hazırlanır.
• •Dil ve ücret: Form Türkçe olarak, ücretsiz, yazılı veya elektronik ortamda verilir (md. 27/5, 27/8).
• •Güncelleme: Tedarikçi; risk yönetim önlemlerini etkileyebilecek veya zararlarla ilgili yeni bilgi edindiğinde, izin verildiğinde ya da reddedildiğinde ve kısıtlama getirildiğinde formu zaman kaybetmeden günceller (md. 27/9).
• •Eski alıcılara bildirim: Güncellenen form, önceki 12 ay içinde ürünü aldığı tüm alıcılara ücretsiz iletilir (md. 27/10).

Yabancı dilde form veya tedarikçinin internet sitesindeki genel bir broşür bu yükümlülüğü karşılamaz; işyerinde ürünün Türkçe formu bulunmalıdır.

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, tedarikçiden sağlanan Türkçe güvenlik bilgi formunu iki yerde açıkça anar:

• •Risk değerlendirmesi: İşveren, kimyasal maddelerle çalışmalarda yapacağı risk değerlendirmesinde tedarikçiden sağlanan Türkçe güvenlik bilgi formunu özellikle dikkate alır (md. 6/2-b). Risk değerlendirmesinin genel kuralları için risk değerlendirmesi yazımıza bakabilirsiniz.
• •Eğitim ve bilgilendirme: Çalışanlara ve temsilcilerine verilen eğitim, güvenlik bilgi formları hakkındaki bilgileri de içerir (md. 9/1-ç).

Uygulamada formdaki 8. başlık (maruz kalma kontrolleri ve kişisel korunma) hangi kişisel koruyucu donanımın kullanılacağını, 4., 5. ve 6. başlıklar ise acil durum planında ilk yardım, yangın ve dökülme senaryolarının nasıl hazırlanacağını belirlemeye yardımcı olur. Formların kimyasalın kullanıldığı yerde kolayca ulaşılabilir tutulması, çalışanların ihtiyaç anında bilgiye erişmesini kolaylaştırır.

• •Etiket: Ambalajın üzerindeki kısa uyarıdır; tehlike piktogramlarını ve temel uyarıları gösterir.
• •Güvenlik bilgi formu: Kullanıcıya verilen ayrıntılı, 16 başlıklı belgedir.
• •Kimyasal güvenlik raporu: Belirli miktarların üzerindeki maddeler için kayıt sürecinde hazırlanan değerlendirmedir; gerekli olduğu hallerde maruz kalma senaryoları güvenlik bilgi formunun ekinde verilir (md. 27/7). Bu yüzden bazı formlar "genişletilmiş GBF" olarak eklerle birlikte gelir.

Güvenlik bilgi formu (GBF, SDS), tehlikeli bir madde veya karışımın zararlarını, güvenli kullanım, depolama, ilk yardım, yangınla mücadele ve bertaraf bilgilerini veren 16 başlıklı belgedir. KKDİK Yönetmeliğine göre tedarikçi tarafından alıcıya verilir.

KKDİK Yönetmeliğinin 27. maddesine göre form, yönetmeliğin Ek-2'sine uygun olarak ve Ek-18'e göre belgelendirilmiş kimyasal değerlendirme uzmanı tarafından hazırlanır. Formu alıcıya temin etmek tedarikçinin yükümlülüğüdür.

Evet. KKDİK Yönetmeliğine göre güvenlik bilgi formu Türkçe olarak, ücretsiz ve yazılı ya da elektronik ortamda temin edilir. Kimyasal Maddelerle Çalışmalar Yönetmeliği de işverenin risk değerlendirmesinde ve eğitimde Türkçe formu kullanmasını öngörür.

Tedarikçi; risk yönetim önlemlerini etkileyebilecek veya zararlarla ilgili yeni bilgi edindiğinde, izin verildiğinde ya da reddedildiğinde ve kısıtlama getirildiğinde formu zaman kaybetmeden günceller. Güncel form, önceki 12 ay içinde ürünü alan herkese ücretsiz iletilir.

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğe göre işveren, Türkçe güvenlik bilgi formunu kimyasal risk değerlendirmesinde dikkate alır ve çalışanlara verilen eğitimde formlar hakkında bilgi verir.